Mydełka wegańskie na bazie oliwy

      Ponad 7 tygodni temu zrobiłam nowe mydełka. Znów na bazie oliwy z oliwek, odrobiny tłuszczu kokosowego.

      Mam piękną, solidną, drewnianą formę do robienia mydeł, więc teraz po zastygnięciu masy muszę tylko równo pokroić cały blok. 
     Kostki są piękne i równe, a osiągnięcie tego za pomocą silikonowych form, które się rozjeżdżają na boki jest niemożliwe... Kroiłam blok z silikonowej formy na kostki, a potem równałam boki, oj dużo kawałków mi zostawało..

    Tym razem powstały tylko dwa rodzaje mydełek: miętowe i owsianka. Dojrzewa jeszcze miks oliwy i kokosu z ziołami, ale trzeba jeszcze poczekać tydzień lub dwa.

OWSIANKA 2 w 1

      Skład mydełka jest prosty i minimalistyczny: oliwa z oliwek, olej kokosowy, wodorotlenek sodu, sól morska, woda destylowana i płatki owsiane. 
     Płatki owsiane daję w całości i nie miksuję ich, dosypuje do masy i posypuje górę bloku w formie i każde serce. 
     Mydełko jest bardzo łagodne, nie ma w składzie żadnego olejku eterycznego i pachnie... mydłem. Ale nie takim sklepowym czy mydłem szarym, po prostu trochę delikatnie oliwą i..mydłem :-) Idealne dla skóry z problemami, wymagającej i dla maluszków. A jak ktoś lubi peeling to można sobie kostką solidnie potrzeć to i owo miejsce i zadziała równie cudownie. 
Owsianka to mydełko 2 w 1 bo jak trzeba jest delikatne (namydlam dłonie), a innym razem namydlam ciało kostką i mam solidne rozmasowanie i usunięcie martwego naskórka. Mydło doskonałe.

MIĘTOWE 

      Skład mydełka: oliwa z oliwek, olej kokosowy, wodorotlenek sodu, sól morska, woda destylowana, eteryczny olejek miętowy, karob, glinka biała, glinka zielona i dosłownie odrobina miki-brokatu, która można zetrzeć palcem lub zmywa się po pierwszym użyciu mydełka . 
     Pierwsza wersja miętowego mydełka z początku roku jest tutaj. Teraz chciałam trochę pokombinować z warstwami. Wszystkie są barwione naturalnie glinkami. 

     Co ciekawe warstwa zielona na samej górze ma piękną jednolitą, gładką strukturę, a warstwy kolejne: z białą glinką i karobem mają strukturę różnorodną, a wynika to z faktu, że masa była już niemalże twarda przy wykładaniu jej do formy. Efekt mi się bardzo podoba. Ostatnia warstwa na dole to czysty miks oliwy i kokosa bez żadnych dodatków. Pachnie delikatnie miętą.

Glinka czerwona, różowa i rhassoul - VADEMECUM, cz. 3

Glinka czerwona

Najczęściej używana jako pigment w kosmetykach i głównie z tego jest znana. 

MINERAŁY:  żelazo, krzem, glin, miedź, żelazo, wapń, magnez, sód, potas, tytan, glin,  mangan i inne.

WŁAŚCIWOŚCI: delikatnie ociepla koloryt cery, a stosowana regularnie działa jak naturalny samoopalacz, uszczelnia naczynia krwionośne, odmładza, neutralizuje wolne rodniki, nawilża i wzmacnia skórę, przeciwdziała kruchości naczyń krwionośnych, łagodzi trądzik różowaty, zmniejsza cellulit, ujędrnia.

DO JAKIEJ CERY: tłustej, mieszanej.

UWAGI: Podobnie jak glinka zielona – glinka czerwona jest dość silną glinką, dlatego zaleca się stosować ją jako maseczkę na twarz lub ciało raz na tydzień. Nie powinno się używać tej glinki do cer delikatnych, suchych i wrażliwych. Dobrym sposobem przy tych cerach jest stosowanie glinki miejscowo (punktowo).

Glinka różowa

      W sporcie zasłynęła jako różowy kort do gry w tenisa. Jest najczęściej połączeniem glinki czerwonej i białej, choć niektóre źródła podają, że występuje w różowym kolorze naturalnie w przyrodzie.

MINERAŁY:  żelazo, krzem, glin, żelazo, magnez, sód, fosfor, wapń i inne .

WŁAŚCIWOŚCI: delikatnie oczyszcza i złuszcza, odżywia, poprawia cyrkulację skóry, pomaga stymulować krążenie Różowa glinka  nie pochłania tłuszczów skóry, a zatem może być stosowane przy suchej skórze. 

DO JAKIEJ CERY: normalnej, suchej, wrażliwej lub skłonnej do podrażnień, alergicznej, dla skóry odwodnionej.

Glinka rhassoul 

      Nazwa tej glinki pochodzi  języka arabskiego od słowa ghassala/rassala – myć, prać, czyścić. Zastępowała mydło, proszek do prania już w starożytności. 

      Egipcjanie i Rzymianie uznawali ją za glinkę bardzo luksusową, więc stosowały ją tylko bogate osobistości.

INNE NAZWY:  glinka Rhassoul, glinka Ghassoul, glinka marokańska.

POCHODZENIE/WYSTĘPOWANIE: z żyznych gór Atlas w Maroku.

MINERAŁY:  krzem, magnez, żelazo, wapń, potas, magnez,  sód i inne.

WŁAŚCIWOŚCI: absorbuje zanieczyszczenia, odżywia włosy, oczyszcza, regeneruje, wspomaga leczenie trądziku, tonizuje, nadaje skórze sprężystość, zmniejsza łuszczeni się.

DO JAKIEJ CERY: tłustej, trądzikowej, zanieczyszczonej.

UWAGI:  Glinka rhassoul jest silniejszą z glinek, dlatego zaleca się stosować ją jako maseczkę na twarz lub ciało raz na tydzień. Nie powinno się używać tej glinki do cer delikatnych, suchych i wrażliwych. Dobrym sposobem przy tych cerach jest stosowanie glinki miejscowo (punktowo).

Glinka biała i zielona - VADEMECUM, cz. 2

      Jest najbardziej znaną glinką na świecie, najbardziej rozpowszechnioną skałą w przyrodzie, która jest wydobywana, a dodatkowo jest najdelikatniejszą ze wszystkich glinek.

    Biały kolor to efekt niskich stężeń tlenku żelaza, który sprawia też, że glinka jest bardzo lekka. Najbardziej widać to kupując glinkę białą i np. glinkę zieloną w identycznych np. 100 gramowych opakowaniach, białej jest znacznie więcej. Poniżej na zdjęciu porównanie na wadze identycznej ilości (różowa łyżeczka) glinki: zielonej i białej.

      Glinka biała jest delikatna glinką, więc można ją stosować wewnętrznie. W źródłach historycznych są zapisy mówiące o tym, że tłumiono nią głód.

INNE NAZWY:  glinka biała, kaolin, glinka porcelanowa, glinka chińska.

      Nazwa kaolin pochodzi z języka chińskiego i oznacza wioskę w prowincji Jiangxi. Ta nazwa białej glinki została wprowadzona do języka angielskiego w 1727 roku.  W Afryce (tereny Kamerunu i Gabonu) glinka biała jest nazywana kalaba, calaba lub calabachop (w Gwinei).

POCHODZENIE/WYSTĘPOWANIE:

      Glinka biała  pochodzi ze skał bogatych w kaolinit. Powstaje w wyniku  wietrzenia chemicznego krzemianu glinu. 

Kaolin wydobywany w kopalniach w: Pakistanie, Wietnamie, Brazylii, Bułgarii, Francji, Wielkiej Brytanii, Iranie, Niemczech, Indiach, Australii, Korei, Czechach, Hiszpanii, USA.

MINERAŁY:  krzem, glin, wapń, magnez, żelazo, potas, sód cynku i inne.

DO JAKIEJ CERY: cery wrażliwej oraz suchej, zmęczonej i normalnej. Co cer z problemami, które wymagają delikatnego traktowania: trądzikowej, łuszczycowej, po oparzeniach – nie tylko- słonecznych.

WŁAŚCIWOŚCI m. in.: Poza ogólnymi właściwościami glinek kaolin ma właściwości ściągające , odkażające, zabliźniające i przeciwzapalne, bardzo dobrze absorbuje, pomaga stymulować krążenie w skórze, bardzo delikatnie złuszcza, zmiękcza, oczyszcza.

Pomaga leczyć wypryski i stany zapalne, zapobiegając tworzeniu się nowych, absorbuje metale ciężkie i toksyny. Zabija bakterie i wirusy.

INNE ZASTOSOWANIA:

      Oprócz ogólnych zastosowań glinek kaolin jest podstawowym składnikiem mineralnych kosmetyków kolorowych (np. pudrów, podkładów, cieni) oraz kosmetyków z dodatkiem naturalnych składników. Może być stosowana samodzielnie jako puder matujący. Jest dobrym półproduktem do wykonania zasypek do pupci niemowlaka (przeczytaj co jest w składzie tzw. talku i jakie ma skutki uboczne!). Kaolin jest stosowany jako naturalny  biały pigment. w ceramice, w malarstwie do rozjaśniania, jako nawóz organiczny (oprysk na owady, zapobiega oparzeniom owoców).

 

źródło: etsy

źródło:ebay

      Powyżej na zdjęciach porównanie glinek białych: kaolin i bentonitowej.

     Jest również ogólnie nazywana glinka białą. Uważam, że koniecznie trzeba wiedzieć o najważniejszej różnicy glinki kaolin i bentonitowej, ponieważ ta druga jest znacznie silniejsza w działaniu i przeznaczona głównie do cer tłustych. Niestety w niektórzy producenci, albo właściciele sklepów nie oznaczają dobrze białej glinki i można sobie zaszkodzić.

POCHODZENIE/WYSTĘPOWANIE: Glinka bentonitowa to połączenie montmorylonitu i popiołu wulkanicznego. 

     Wydobycie - jak przy glince kaolin.

MINERAŁY: jak w glince białej - kaolin.

DO JAKIEJ CERY: skóry tłustej, mieszanej.

WŁAŚCIWOŚCI:  jak w glince kaolin, z tą różnicą, że silnie oczyszcza.

INNE ZASTOSOWANIA: W zmieszaniu z mydłem da dobry kosmetyk do golenia, silne właściwości absorbujące mogą być wykorzystane do uzdrowienia przetłuszczającej się skóry głowy. Jest najlepszą glinką do robienia okładów.

............................................

     Jest najsilniejszą glinką. Ze względu na ciekawy skład jest bardzo bogata w składniki odżywcze, makro- i mikroelementy i pierwiastki.

INNE NAZWY: zielony illit, zielony montmorylonit, bardzo rzadko zielony kaolin.

       Nazwy wynikają ze składu glinki zielonej: składa się z trzech rodzajów glinek o uzupełniających się właściwościach – illitu, montmorylonitu i kaolinitu. Występuje w tym stanie w przyrodzie, nie jako mieszanka robiona przez producenta.

POCHODZENIE/WYSTĘPOWANIE: Francja, Australia i inne miejsca.

MINERAŁY:  Pochodzi ze skał krzemionkowo-glinowych. Zielony kolor zawdzięcza jonom żelaza. Zawiera około 20 soli mineralnych (krzem, magnez, wapń, fosfor, sód, potas i inne) oraz szereg mikroelementów i pierwiastków śladowych (selen, molibden, mangan cynk i kobalt).

DO JAKIEJ CERY: tłustych, mieszanych, mocno zanieczyszczonych.

WŁAŚCIWOŚCI m. in.:  dzięki zawartości trzech rodzajów glinek, zielony proszek ma wysoką absorpcję („wypija” bardzo dużo sebum ze skóry i wody podczas spryskiwania), co daje szerokie wykorzystanie do pielęgnacji tłustych cer. Regeneruje uszkodzony naskórek, ożywia.

     Ściąga, głęboko oczyszcza, odkaża, wzmacnia, tonizuje, mineralizuje, odświeża, wyrównuje pH skóry, pomaga w walce z istniejącymi zaskórnikami i ich powstawaniem, dobra do zlikwidowania cellulitu, tamuje krwawienia i przyczynia się do przyspieszenia zabliźniania ran.

źrodło: unconventionaltravel.com

INNE ZASTOSOWANIA: Stosowana wewnętrznie solidnie „wyciągnie” toksyny z organizmu. Wzmocni odporność, oczyści krew, poprawi funkcjonowanie układu trawiennego. Dla mnie jest to obowiązkowa pozycja w apteczce podczas survivalowych wypadów: oczyści wodę z toksyn, gdy nie mamy pod ręką świeżej wody, ani filtra, zdezynfekuje ranę i zatamuje krwawienie, pomoże przy otarciach skóry. Oczywiście sprawdza się jako mydło, pasta do zębów i szampon do mycia włosów na sucho lub mokro.

UWAGI:  Glinka zielona jest najsilniejszą z glinek, dlatego zaleca się stosować ją jako maseczkę na twarz lub ciało raz na tydzień. Nie powinno się używać tej glinki do cer delikatnych, suchych i wrażliwych. Dobrym sposobem przy tych cerach jest stosowanie glinki miejscowo (punktowo).

Na zdjęciu mydełko wegańskie na bazie oliwy z oliwek 

z dodatkiem glniki: białej, czerwonej i zielonej.

Glinki kosmetyczne - FAQ

       Najprościej rzecz biorąc glinka to skała/ ziemia, więc te naturalne kosmetyki  to cudowne mazidła prosto z ziemi. Historia  pokazuje, że  nakładanie mieszaniny glinki z wodą na twarz czy ciało nie jest jakimś wymysłem współczesnej kosmetyki, ale świadomym zabiegiem leczniczym. Pierwsze zapisane informacje na temat glinek są umieszczone na glinianych tabliczkach pochodzących z Mezopotamii, zapiski są z około 2500 p.n.e.!

      O ile głównie glinka zielona i biała nadaje się do stosowanie wewnętrznego i tzw. agrilloterapii to myślę, że ujmując właściwości glinek można zmieścić się w ramach słynnego arjuwedyjskiego przykazania zdrowotnego: nie nakładaj na swoje ciało niczego, czego nie możesz włożyć do ust i zjeść.

      Glinki są skałami osadowymi (organicznymi bądź nieorganicznymi) i jak pisałam: ziemiami powstałymi w procesie wietrzenia minerałów. W kosmetyce i pielęgnacji ciała glinki są jednym z najbardziej powszechnie stosowanych i znanych środków leczniczych i upiększających.

źródło: wholeliving

Glinki od strony historycznej

      Lecznicze właściwości glinek były znane już dawno, dawno temu. Badacze uważają, że nasi przodkowie używali glinek zmieszanych z ochrą (też pewnego rodzaju skałą) do leczenia ran lub wykonywania malowideł w jaskiniach.

      Starożytni odkryli, że glina z niektórych miejsc posiada wyjątkowe właściwości lecznicze. W Mezopotamii leczniczą glinę używano do kąpieli błotnych i wewnętrznie.

     W źródłach antropologicznych i historycznych są wzmianki o tym, że ochrę, glinkę białą i zieloną Egipcjanie wykorzystywali również na rany, problemy jelitowe i dolegliwości oczu. Starożytny Egipt to okres, gdy glinki były stosowane przez kapłanów/lekarzy jako środki przeciwzapalne i antyseptyczne. Kleopatra oprócz słynnych kąpieli w mleku zażywała również kąpiele glinkowe, ale i wykorzystywała je w innych formach. Zwłoki balsamowano w mumie mieszankami ziół, popiołów i glinek.

      W II w p.n.e. słynny lekarz i filozof grecki Galen stosował leczenie gliną urazów, ropiejących ran i stanów zapalnych. Jako pierwszy opisał fakt używania glinek nawet przez zwierzęta.  Dziś wiadomo, że w Amazonii (tereny Peru) papugi niektórych gatunków spotykają się na wybrzeżach i jedzą glinki. Połykają w dużych ilościach glinę, aby zneutralizować toksyny ze zjadanych owoców.  Wiele gatunków ssaków, ptaków, gadów, motyli spożywa glinkę i są to głównie roślinożerne zwierzęta.

      Pliniusz Starszy pisał, że wcieranie glinek na oczy złagodzi ich ból i oczyści kanaliki łzowe. Zalecał glinki jako specyfik do kąpieli – używane na kształt współczesnego mydła.  Na krwotok pomoże mieszanka glinki z octem. Glinki pomagały przy problemach ze śledzioną, nerkami, obfitymi miesiączkami. Były odtrutką przed truciznami i ranami spowodowanymi przez jadowite węże.

      Soranus z Efezu (znany bardziej przez położne, doule, ginekologów i pediatrów :-) często przepisywał glinki swoim pacjentkom. Glinka zmniejszała nudności w ciąży, uzupełniała organizm w składniki mineralne. Pomagała na wiele kobiecych dolegliwości i chorób.

     Awicenna (tereny średniowiecznej Persji) opisał glinki w swoich manuskryptach i rozprawach.

      Ibn al-Baitar – arabski botanik, farmaceuta i naukowiec- opisał w swojej pracy o farmakologii aż osiem rodzajów leczniczych glinek.

      Na terenach Polski glinkę wydobywano już w średniowieczu. Były to obszary dzisiejszego Śląską, a słynna glinka miała kolor żółty.

      Obie wojny światowe – glinki były wykorzystywane jako środki tamujące krwawienie, odkażające rany i uzdrawiające z ciężkich zatruć.

   Makro- i mikroelementy w glinkach

        Właściwości: absorpcja, elektroujemność, łatwa wymiana jonów z otoczeniem/skórą pochodzą z minerałów zawartych w glinkach: krzemu i glinu. Powiązania tych dwóch pierwiastków są bardzo specyficzne i wyjątkowe, a naukowcy nie potrafią jeszcze wyjaśnić tej zależności.

      Dodatkowo glinki zawierają: wapń, magnez, krzem, cynk, żelazo, aluminium, żelazo, potas, sód, cynk, tytan, mangan, selen, molibden, cynk, kobalt i wiele innych.

      Glinki mają ogólnie około 75 pierwiastków w różnych ilościach! Oczywiście zawartość minerałów zależy od koloru glinki i miejsca jej wydobywania. Przykładowo zwartość żelaza w glinkach może się wahać od 1% do aż 10%.

Na czym polega magia glinek i dlaczego nie można używać metalowych naczyń przy ich wykorzystaniu?

      Glinki mają magnetyczne właściwości. Gdy są wydobywane mają kontakt z metalami maszyn i narzędzi, następuje rozmagnetyzowanie glinek. Aby przywrócić im właściwości, są suszone na słońcu dzięki czemu znów posiadają ujemne właściwości magnetyczne.

      Analogicznie: do przygotowywania kosmetyków z glinkami nie powinno się używać metalowych przedmiotów.

     Magnetyczne właściwości mają również znaczenie w pielęgnacji ciała. Ujemne jony glinki przyciągają dodatnie jony zanieczyszczeń naszej skóry. Te cząsteczki glinki są tak małe, że maseczka glinkowa nałożona na ciało wniknie w pory, zmarszczki i inne trudno dostępne miejsca, więc oczyszczanie jest głębokie i dokładne. Glinka zmieszana z wodą odparowuje wyciągając zanieczyszczenia, martwe komórki, zbędny łój, bakterie.

Na tym właśnie polega proces oczyszczania i ogólnego działania glinek na naszą skórę. Logiczną jest zasada by używać jednej porcji glinki tylko jeden raz. Nałożenie toksyn na twarz mija się z celem.

Zasady używania glinek:

1. Bez kontaktu z metalowymi przedmiotami – metal niszczy właściwości glinek.
2. Sypki proszek miesza się z letnią lub chłodną wodą – ciepła lub gorąca obniża oczyszczające działanie.
3. Woda z jaką można wymieszać glinkę to: destylowana, mineralna, hydrolat, ziołowe napary/wywary i odwary, woda przegotowana lub przefiltrowana – nigdy prosto z kranu.
4. Nałożoną glinkę na ciało jako maseczkę trzeba co jakiś czas spryskiwać/nawilżać. W przypadku okładu można położyć na wierzch glinki mokry ręcznik. – zaschnięta glinka traci swoje właściwości (czasem zmieszanie z olejem spowalnia jej wysychanie). Zasuszoną glinkę bardzo ciężko zmyć, a skóra po takiej maseczce jest bardzo ściągnięta i przesuszona.
5. Warto wybrać taką glinkę, która pasuje do indywidualnych potrzeb naszej skóry.

Jak można wykorzystać glinkę?

• Maseczka na twarz.
• Maska na ciało.
• Kąpiel (błotna)Maseczka lub szampon do włosów.
• Okład na ukąszenia owadów, ugryzienia, siniaki, stłuczenia, lekkie oparzenia, wysypki i inne zmiany skórne.
• Okłady lecznicze na miejca przewlekle chore.
• Jako filtr do oczyszczenia wody, ścieków.
• Jako półprodukt kosmetyczny (i produkt pełnowartościowy) do produkcji; mydeł, past do zębów, balsamów, kremów itp. 
• Wewnętrznie do uzdrowienia schorzeń, zatruć.
• itp.

Właściwości glinek stosowanych zewnętrznie lub wewnętrznie:

1.  Złuszczają martwy naskórka.

2.  Ożywiają i regenerują skóry.

3.  Poprawiają krążenia krwi.

4.  Wchłaniają nadmiar sebum.

5.  Usuwają toksyny ze skóry.

6.  Oczyszczają pory.

7.  Pochłaniają metale ciężkie: arsen, kadm, cynk, ołów, rtęć,   a także inne substancje o działaniu toksycznym (np.   badania Oyanedel-Craver’a i Smith’a).

8.  Leczą autyzm i choroby serca.

9.  Łagodzą biegunkę.

10. Chronią przed jedną z najbardziej znanych rakotwórczych substancji: mikotoksynami  produkowanymi przez wiele gatunków grzybów.

11. Łagodzą reumatyzm.

12. Glinki zmniejszają obrzęki, guzy, ropnie – dzięki właściwościom absorpcji wody.

13. Pomagają w wyleczeniu zespołu nadwrażliwego jelita.

14. Zmiękczają twardy, zrogowaciały naskórek.

15.  Do zmniejszenia nudności podczas ciąży.

16. Do uzupełnienia makro- i mikroelementów w organizmie.

17. Leczą Candida albicans – badania z 2009 r.

18. Najnowsze badania dowiodły, że glinki niszczą  bakterie E.Coli

itd.

      To tylko kilka najczęściej spotykanych i opisywanych cudownych leczniczych właściwości glinek. Jest ich naprawdę bardzo dużo zarówno w postaci badań naukowych, indywidualnych doświadczeń zwykłych ludzi, lekarzy medycyny, zielarzy spisanych w różnych książkach, ulotkach i na blogach. Długotrwałe stosowanie glinek – czytałam o kilku przypadkach, gdzie glinkę stosowano przez ponad 30 lat życia, daje efekty nawet w uzdrowieniu tzw. chorób nieuleczalnych. Więcej informacji na ten temat trzeba szukać w języku angielskim, a wiele materiałów jest dostępnych nawet w Internecie.

Skutki uboczne

     Są badania, które mówią, że glinki stosowane wewnętrznie powinny być traktowane nie jako lek, ale substancja pomocnicza.  Ale te badania trzeba nieco traktować z przymrużeniem oka, ponieważ oficjalnie witamina C i zioła to też nie są lekarstwa.

      Jak każda naturalna substancja (np. zioła, sok z trawy pszenicznej) glinki powinny być używane rozsądnie i z umiarem. Jeśli chcesz stosować glinki wewnętrznie – proszę dokładnie poczytaj o tym jak zrobić roztwór, jakie powinny być proporcje. Każda substancja może być trucizną i ta sama substancja może być lekarstwem.

      Glinki mogą spowolnić i osłabić wchłanianie antybiotyków, hormonów i lekarstw aptecznych. Dzieje się to znów dzięki ich wyjątkowym właściwościom: wchłaniają trucizny. Sztuczna witamina, lek przeciwbólowy, antybiotyk – nie są naturalnymi substancjami, występującymi w naturze, które nasz organizm uważa za przyjazne.

      W przypadku stosowania terapii ziołami trzeba uważać na nalewki i maście na bazie alkoholu.

W kolejnych wpisach będzie nieco więcej o poszczególnych glinkach i agrilloterapii.

...................................
Żródła:

1. własne notatki
2. „The clay cure.” Ran Knishinsy
3. http://en.wikipedia.org/wiki/Kaolin
4. http://en.wikipedia.org/wiki/Medicinal_clay
5. "Evolutionary biology: Dirty eating for healthy living".
6. http://bluestoneclay.webs.com/vally.htm
7.  http://elementomineral.wordpress.com/clays/
8. “Enzyme immobilization: Part 1. Modified bentonite as a new and efficient support for immobilization of Candida rugosa lipase." Ghiaci, Aghaei, Soleimanian, Sedaghat 
9. http://www.mountainroseherbs.com/clay/clay.php
10. http://www.fromnaturewithlove.com/soap/Clays.asp
11. http://zielonyklub.pl/glinki.html?p=2
12. http://biocosmetics-polska.pl/glinki-glinka-zielona/p,34331
13. http://www.naturalne-piekno.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=14:jak-uywa-glinek-&catid=32&Itemid=50
14. zdjęcie: http://www.wholeliving.com/134493/diy-skin-firming-mask
15. http://www.naturalbeautyworkshop.com/my_weblog/2012/08/using-cosmetic-clays.html
16. http://web.archive.org/web/20080403060558/http://research.calacademy.org/calwild/2005winter/stories/mud.html